İNGİLTERE’DE KLİNİK PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANSI VE BPS REHBERİ

İngiltere’de klinik psikoloji yüksek lisansı konusu, özellikle Türkiye’den başvuru yapacak öğrenciler için en çok karıştırılan alanlardan biridir. “Clinical Psychology MSc yapan kişi klinik psikolog olabilir mi?”, “BPS nedir?”, “GBC olmadan başvuru yapılabilir mi?”, “BPS sonradan alınabilir mi?” gibi sorular öğrenciler tarafından çok sık soruluyor.

Bu yazımızda, İngiltere’de klinik psikoloji alanındaki yüksek lisans sistemini ve başvuru şartlarını en temel kavramlardan başlayarak netleştireceğiz.

İngiltere’de "Clinical Psychology MSc" Yapmak Klinik Psikolog Olmaya Yeter mi?

Önce en kritik noktayı netleştirelim: İngiltere’de “Clinical Psychology MSc” yapmak, tek başına klinik psikolog olmak anlamına gelmez.

İngiltere’de Clinical Psychologist unvanı, devlet tarafından düzenlenen ve belirli mesleki şartlara bağlı bir unvandır. Bu nedenle herkes bu unvanı doğrudan kullanamaz. Kişinin ilgili eğitim süreçlerini tamamlaması, gerekli mesleki yeterliliklere sahip olması ve HCPC’ye (Health and Care Professions Council) kayıtlı olması gerekir. HCPC, “clinical psychologist” dahil psikoloji alanındaki resmi mesleki unvanları düzenleyen kurumdur ve kayıt olmadan bu unvanların kullanılması hukuki sorun doğurabilir.

Bu nedenle İngiltere’deki birçok Clinical Psychology MSc programı, adında “clinical psychology” geçse de, öğrenciyi otomatik olarak klinik psikolog yapmaz. Bu programlar çoğu zaman öğrenciyi:

• Klinik psikoloji alanına akademik olarak hazırlar,
• Araştırma becerilerini geliştirir,
• Psikopatoloji, değerlendirme, araştırma tasarımı ve uygulamalı psikoloji alanlarında temel sağlar,
• İleride doktora veya ilgili sağlık/araştırma kariyerlerine hazırlık sunar.
   

İngiltere’de Klinik Psikolog Nasıl Olunur? (DClinPsy Süreci)

İngiltere’de standart yol, öğrencinin öncelikle BPS tarafından tanınan bir psikoloji akademik altyapısı oluşturması ve sonrasında DClinPsy (Doctorate in Clinical Psychology – Klinik Psikoloji Doktorası) programına ilerlemesidir. Buradaki akademik altyapı genellikle öğrencinin ya BPS akrediteli bir psikoloji lisansı okuması ya da lisansı yeterli görülmüyorsa sonradan BPS onaylı bir Psychology Conversion Master programı tamamlaması anlamına gelir.

Yani öğrenci çoğu zaman şu rotayı izler:

1. Psikoloji lisansı (veya conversion master),
2. İlgili iş/staj deneyimi,
3. DClinPsy (Klinik Psikoloji Doktorası) süreci.
    

DClinPsy, İngiltere’de klinik psikolog olabilmek için gereken temel profesyonel eğitim programıdır ve birçok ülkedeki “klinik psikoloji uzmanlık eğitimi” sistemine benzer şekilde çalışır.

Önemli Not: Uluslararası öğrenciler için DClinPsy kontenjanlarının oldukça sınırlı ve rekabetçi olduğunu belirtmekte fayda var.

Bu süreçle ilgili en önemli resmi kaynaklardan biri olan Clearing House for Postgraduate Courses in Clinical Psychology, İngiltere’deki klinik psikoloji doktora başvurularını merkezi olarak yöneten ve koordine eden sistemdir. Birçok üniversitenin DClinPsy başvurusu bu sistem üzerinden yapılır.

Üniversitelerin program açıklamalarında da DClinPsy’nin; tam zamanlı, genellikle 3 yıllık, klinik yerleştirmeler (staj/pratik eğitim), akademik dersler ve araştırma bileşenlerinden oluşan profesyonel bir eğitim olduğu belirtilmektedir. Kısacası sistem kabaca şöyledir:

 Psikoloji Altyapısı / GBC > İlgili Deneyim > DClinPsy > HCPC

Bu yüzden İngiltere’de yüksek lisans (MSc), çoğu zaman “son adım” değil, “ara adım”dır.

BPS ve GBC Nedir? Psikolojide Akademik Temel Statüsü

BPS (British Psychological Society), İngiltere’de psikoloji alanının en önemli meslek ve akreditasyon kurumlarından biridir. BPS’nin en kritik kavramlarından biri GBC (Graduate Basis for Chartered Membership) statüsüdür. BPS’ye göre GBC, öğrencinin psikoloji alanında gerekli akademik temeli aldığını ve profesyonel lisansüstü eğitimlere (accredited postgraduate professional training) ilerleyebilmesi için gereken tabanı sağladığını gösterir.

Yani GBC, “klinik psikolog oldum” anlamına gelmez. Daha doğru ifadeyle GBC:

• İngiltere’de psikolojinin çeşitli uzmanlık alanlarına ilerleyebilmek için gereken akademik temel statüsüdür.
• Klinik psikoloji, eğitim psikolojisi, adli psikoloji gibi mesleki ilerleme yollarında sıkça karşımıza çıkar.
   

Öğrenci bazı lisans veya yüksek lisans programlarında doğrudan GBC statüsüne uygun hale gelebilir; çünkü ilgili program BPS tarafından akredite edilmiştir. Özellikle BPS onaylı psikoloji lisansları veya Psychology Conversion Master programları, öğrencinin GBC şartlarını karşılamasını sağlayabilir.

Türkiye’den Mezun Psikologlar BPS/GBC Alabilir mi?

Evet, bazı durumlarda alabilir; ancak bu otomatik olarak doğrudan verilen bir onay değildir.

BPS, Birleşik Krallık dışı (non-UK qualifications) sahibi adayların belgelerini inceleyerek Graduate Membership/GBC uygunluğunu değerlendirir. BPS’nin resmi sayfalarında, İngiltere dışındaki diplomalar için resmi transkript ve gerekli belgelerle başvuru yapılabileceği belirtilir.

Burada önemli nüans şu: Türkiye’de psikoloji lisansı bitirmiş olmak, otomatik olarak GBC verildiği anlamına gelmez. BPS, ders içeriklerine, istatistik eğitimine ve lisans bitirme tezi/bağımsız araştırma projesi (empirical research project) gibi kriterlere bakar. Program yeterli bulunursa GBC’ye uygunluk çıkabilir; yeterli bulunmazsa öğrenciye doğrudan bu statü verilmez ve BPS akrediteli bir conversion master programı tamamlaması önerilir.

Neden Bazı Clinical Psychology MSc Programları BPS/GBC Şartı Arar?

Bu da en sık karışan noktalardan biridir. Çünkü burada iki ayrı mesele var:

• Programın kendisinin BPS akrediteli olması: Bir programın BPS tarafından akredite edilmiş olması başka bir durumdur.
• Programa kabul için adaydan GBC/BPS tabanı istenmesi: Bir üniversitenin “bu programa girerken öğrencinin psikoloji temeli güçlü olsun” demesi başka bir durumdur.
   

Birçok Clinical Psychology MSc programı BPS akrediteli değildir; buna rağmen bazı üniversiteler başvuru aşamasında öğrenciden GBC isteyebilir. Bunun temel nedeni, öğrencinin araştırma yöntemleri, istatistik, gelişim psikolojisi, bilişsel psikoloji gibi temel psikoloji alanlarında yeterli altyapıya sahip olduğundan emin olmak istemeleridir. Yani BPS şartı her zaman “mesleki lisans” için değil, çoğu zaman bir “akademik kalite filtresi” olarak kullanılır.

Daha seçici ve rekabetçi bazı üniversiteler BPS/GBC’yi giriş filtresi olarak kullanırken; daha esnek veya uluslararası odaklı bazı programlar bunu zorunlu tutmayabilir.

İngiltere Üniversiteleri Klinik Psikoloji Başvuru Şartları: Somut Örnekler

Royal Holloway, University of London – MSc Clinical Psychology

Royal Holloway’in program sayfasında giriş şartı olarak 2:1 düzeyinde psikoloji veya ilgili sosyal bilimler derecesi ve istatistik/yöntem eğitimi öne çıkıyor. Resmi sayfa özetinde GBC/BPS’nin zorunlu olduğu açıkça belirtilmiyor. Bu da, BPS akreditasyonu olmayan bazı uluslararası öğrencilerin bu programa kabul alabilmesini açıklıyor.

University of Kent – MSc Clinical Psychology

Kent ise daha net bir örnek. Resmi sayfasında öğrencinin Graduate Basis for Chartered Membership with the BPS sahibi olması veya buna başvurmuş olması gerektiği yazıyor. Bu, Kent’in klinik psikoloji yüksek lisansına girişte GBC’yi akademik temel şartı olarak kullandığını gösterir.

Goldsmiths, University of London – MSc Foundations in Clinical Psychology & Health Services

Goldsmiths’in bu programında resmi giriş şartı, psikoloji veya ilgili bir alanda en az second class seviyesinde lisans ve araştırma bileşeni olarak veriliyor. Sayfada ayrıca programın öğrenciyi UK clinical doctorate programlarına veya PhD’ye hazırlayan bir “foundation” sunduğu; ancak MSc’nin kendisinin klinik unvan kazandırmadığı özellikle belirtiliyor.

Swansea University – MSc Clinical Psychology and Mental Health

Swansea da ilginç bir örnek. Resmi sayfasında, BPS akrediteli lisans derecesi olmayan adayların da başvurabileceği; ancak bu adaylardan klinik veya sağlık psikolojisi alanında özgün bir araştırma projesi fikri sunmalarının beklendiği belirtiliyor. Bu, bazı üniversitelerin BPS şartı yerine başka akademik kanıtlar aradığını gösterir.

Psychology Conversion Master Nedir ve Ne İşe Yarar?

Conversion master, psikoloji alanında BPS tarafından akredite edilmemiş bir altyapıya sahip öğrencilerin İngiltere psikoloji sistemine uygun şekilde temel oluşturmaları için açılan programlardır. BPS’nin kendi açıklamasına göre accredited conversion programme, öğrenciyi GBC’ye uygun hale getirebilen en güvenli yoldur.

• Goldsmiths’in MSc Psychology (Conversion) programı resmi olarak BPS akrediteli olarak tanımlanıyor ve mezuniyet sonrası GBC için başvuru uygunluğu veriyor.
• Kent’in Psychology Conversion MSc programı da BPS akreditasyonu altında yürütülüyor ve 2:2 üzeri giriş şartı yayınlıyor.
• Swansea’nin conversion programı da GBC’ye giden yol olarak tanımlanıyor.
   

Bu yüzden eğer öğrenci İngiltere’de uzun vadeli bir psikoloji kariyeri planlıyorsa ve mevcut lisansı GBC vermiyorsa, en mantıklı yollardan biri conversion master yapmaktır.

Türkiye’ye Dönecek Öğrenciler İçin BPS Ne Kadar Önemli?

Eğer öğrencinin hedefi İngiltere’de klinik psikolog unvanı almak değil de, İngiltere’den Clinical Psychology MSc derecesi alıp Türkiye’ye dönmekse, BPS meselesi çoğu zaman kritik olmaktan çıkar. Çünkü bu durumda öğrenci, İngiltere’de korunan “clinical psychologist” unvanını kullanmaya çalışmıyor; akademik bir yüksek lisans derecesi elde etmiş oluyor.

YÖK Denkliği Hakkında Önemli Not: Türkiye'ye dönüp klinik psikolog olarak çalışmayı hedefleyen öğrencilerin, YÖK denkliği alabilmek için seçecekleri yüksek lisans programında "klinik staj" ve "süpervizyon" bileşenlerinin olup olmadığını dikkatle incelemesi (veya eksik bileşenleri sonradan Türkiye'de tamamlaması) hayati önem taşımaktadır.

Bu nedenle birçok öğrenci için asıl soru şu olmalıdır: Öğrenci İngiltere’de lisanslı/registered clinical psychologist mı olmak istiyor, yoksa İngiltere’den klinik psikoloji alanında akademik bir master derecesi mi almak istiyor? Bu iki hedef İngiltere sisteminde tamamen farklı süreçlere karşılık gelmektedir.

Sonuç: İngiltere'de Psikoloji Kariyeri İçin Hangi Yolu Seçmeli?

Bu alanda tek bir doğru yol yoktur; öğrencinin uzun vadeli kariyer hedefi belirleyicidir.

Eğer hedef İngiltere’de klinik psikolog olmaksa:

• Lisans eğitiminin GBC verip vermediği kontrol edilmeli,
• Vermiyorsa ilk adım olarak bir Conversion Master düşünülmeli,
• Ardından Birleşik Krallık'ta ilgili klinik deneyim kazanılmalı,
• Son aşamada ise DClinPsy hedeflenmelidir.

Eğer hedef İngiltere’den master derecesi alıp Türkiye’ye dönmekse:

• BPS şartı aramayan ya da uluslararası öğrencilere daha esnek davranan Clinical Psychology, Clinical Psychology and Mental Health veya Foundations in Clinical Psychology tarzı programlar değerlendirilebilir.
• Burada esas odaklanılması gereken konular; program içeriği, üniversitenin başarı sıralaması, öğrencinin GPA/IELTS profili ve Türkiye'deki klinik çalışma planlarıdır.
   

İngiltere'de eğitim sistemi, güncel üniversite başvuru şartları ve profilinize en uygun okul listelerinin belirlenmesi için uzman danışmanlarımızla her zaman iletişime geçebilirsiniz.